تِرَنس Trance (که به غلط ترانس هم می نویسیم) مفهوم اش در زبان ما به "خلسه" خیلی نزدیک است. این ژانر مدرن درموسیقی بیشتر بعنوان زیرگونه ای از موسیقیِ رقص شناخته شده است که در دهه ی نود از دل موسیقی هاوس House و تکنو زاده شد و گسترش یافت. اما ترنس همخانواده یا زاده ی موزیکِ الکترونیک هم هست که در دهه ی هشتاد اوج خود را گذراند. در ایران شاید بعضی ها Klaus Schulze را از آن دوران بخاطر داشته باشند. او را می شود از بنیانگذاران سبک و جریانی نامید که بعد ترنس نامیده شد. اما ژان میشل ژار Jean-Michel Jarre را بی تردید بسیاری می شناسند و یا آثارش را صدها بار از صداو سیما شنیده اند. اولین بخش از مجموعه ی اکسیژن، بیست سال پیش در ایران دست بدست می گشت بی آنکه بسیاری بدانند سازنده ی آن کیست. میشل ژار ِ فرانسوی کسی بود که موسیقی الکترونیکی را به میان مردم برد و سبکی را معرفی کرد که مایه های ترنس در آن به وضوح وجود داشت، هرچند ملودیک تر و بازاری تر بود. نماهنگهایی از این مجموعه را اینجا ببینید.

.

در سال 1991 دو دی جی آلمانی (DJ Dag & Jam El Mar) که سبک کارشان بیشتر تکنو و اسید بود پروژه ای را راه انداخته بودند بنام Dance2Trance. تکاهنگی از این مجموعه کارها بنام We came in Peace آشکارا ویژگی های بنیادینِ شکل ترنس را معرفی کرد: تکنوایی و تکرار شونده بود و شنوندگان را به خلسه می برد، گویی هیپنوتیزم شده اند.

.

در جستجوی ریشه های موسیقی ترنس به جنبش های مخالف با موسیقی عامه پسند یا pop نیز برمی خوریم. آنچه که امروزه بنام ترنس می شناسیم، تا مدتها در کلوبها و گروه های آلترنیتیو تجربه و اجرامی شد و محبوبیت عام نداشت. ترنس علاوه بر رقص و پایکوبی، موسیقی جشن هایی چون rave هم هست که در آن مواد روانگردان و نعشه جات مصرف می کنند و در حلقه ی های خصوصی تر، شب را تا صبح پاتیل همدیگر می شوند. اما با همه ی اینها ترنس فقط موسیقی بزمی و نوای فراموشی نیست، چون در آرامش و تنهایی، در حرکت و کار و در عشق و غم نیز گوشنواز و جانبخش است. پژوهشگران معتقدند ترنس تمرکز و شادمانی را افزایش می دهد. موسیقی کلاسیک نیز تأثیر مشابهی دارد.

.

ترنس ماهیتی بازتولیدی دارد و بیشتر وابسته به دستگاهای الکترونیکی چون سینتی سایزر، سکانسر یا نواسازها ی رایانه ای ست و چندان سروکاری با ساز و آواز و ارکستر ندارد. صافی ها یا فیلترهای فرکانسی و میکسر ها نیز امکانات بیشماری را برای دستکاری نوا ها و خلق صداهای تازه و ترکیبی در اختیار دی جی ها می گذارند. به همین دلیل هم هست که ترنس تبدیل به موسیقی دی جی ها شده است یا به بیان دیگر دی جی ها ترنس را گسترش داده اند. آنها با استفاده از یک فناوریِ جمع و جور و نواهای موجود، دست به آزمونها و نوآوریهای تازه می زنند و حتا وقتِ اجرا، شکل موسیقی را در بده بستان با مخاطبان تغییر می دهند. این عنصر ِبداهه پردازی و مخاطب محوری، ترنس را به ژانری مردمی و البته جوان پسند بدل ساخته است.

در توصیف الگوی ساختاری ترنس باید از تکرار و تداوم یادکرد. نواهای ناتمام و ملودیهای خام سوار بر ضرباهنگی سریع، به مرور می آیند و می روند یا با عناصر ریتمیک که مبنای کار هستند، ترکیب شده، شکل عوض می کنند و بصورتی بطئی به اوج می رسند تا با افت و خیزهای ناگهانی شنونده را در مسیرِ خلسه از سطحی به سطح دیگر ببرند و به شور و حالی عمیق تر برسانند. الگوی تکرار در هاوس و تکنو نیز برجسته است، اما آن نوع موسیقی به اندازه ی ترنس رمزآلود و تعالی بخش نیست و ضرباهنگش نیز کمی کندتراست. سرعت کوبه ها یا beats در موسیقی ترنس اغلب بین 125 تا 150 کوبه در دقیقه است که تمپو یا ضرباهنگ بسیار بالایی را ایجاد می کند. به نظر می رسد که چنین ضرباهنگی رگ و ریشه یا اندامهای داخلی بدن را بیشتر تحت تأثیر قرار می دهد تا اندامهای خارجی را. این است که در کنسرتهای ترنس، رقص بیشتر از درون می جوشد تا از برون.

این ساختار پرضرب و پویا همراه با رنگ آمیزی و فضاسازیِ به شدت ذهنی و گاه فرازمینی، به موسیقی ترنس ماهیتی مکاشفه گر می بخشد. نورپردازیهای لیزری در تقویت این حالات نقش مهمی دارند.

اهل دل می توانند حس و حال ترنس را با سماع مقایسه کنند. تداومی درونگرا، خواه در ذکر و شعر باشد خواه با رقص و آهنگ، در نهایت به گونه ای خلسه یا احساسِ از خود بیخود شدن می انجامد. شاید همین جنبه های آیین وار، ترنس را تا این اندازه جهانی کرده است.

.
از انواع ترنس می توان به Vocal Trance اشاره کرد که در آن صدای خواننده هم هست اما بر موسیقی تسلط ندارد. توضیحات بیشتر را به انگلیسی اینجا و به هلندی اینجا بخوانید.

برای شنیدن ترنس یا موسیقی پیشرو Progressive در سایت Liquid FM بالای صفحه سمت چپ روی گزینه ی هماهنگ با سرعت اینترنتِ خود کلیک کنید.

اگر می خواهید به قطعه ای از تییستو گوش کنید، به سایت ShoutCast بروید و در روزنه ی جستجو اسم tiesto را وارد کنید تا کانلهایی که در آن لحظه قطعه ای از او را پخش می کنند ظاهر شوند.

.

تییستو کی بود و چطور مشهور شد (گاهشماری زندگی کاری)

.

در 17 ژانویه 1969 در شهر بردا(Breda) در جنوب هلند بدنیا آمد. اسم اصلی او تَیس فِروِست Tijs Verwest است. نام هنری اش پیشتر دی جی تییستو بود، اما مدتی ست خود را فقط Tiësto می نامد. هلندی ها اسم او را چییستو تلفظ می کنند و ایرانی ها تیستو می نویسند.

او از نوجوانی عشق اش این بود که آهنگهای مورد علاقه اش را با دیگران گوش کند. بعد در جشن های دانشجویی با صفحه های گرامافون قدیمی، جماعت را گرمِ رقص می کرد و هیچ به این فکر نبود که بتواند از این راه درآمدی کسب کند. از نوزده سالگی می رود پشت میزِ پخش ِ دیسکوهای شهر اش Breda و در یک صفحه فروشی هم مشغول کار می شود. همزمان آهنگهایی را که خودش تنظیم کرده می فرستد برای دی جی ها و کلوبها، که استقبالی از کارهایش نمی شود. اما او کم کم بعنوان یک دی جی ِ ترنس جا باز می کند.

بعد به این فکر می افتد که آثاری را که ساخته خودش منتشر کند. پس از تلاشهای بسیار در 1994 اولین سی دی ترکیبی خود را بنام "بهشت ممنوع" Forbidden Paradise 3 راهی ِ بازار موسیقی هلند می کند و نیمچه شهرتی در عالم موزیکِ رقص هلند به هم می زند.

اواخر 1997 با دوستی شرکت یا برچسبِ Black Hole recordings را پایه گذاری می کند و تحت این نشان، آثاری چون In Search of Sunrise و Magik را منتشر می سازد که به مرور فراتر از مرزهای هلند می روند. شرکت او آثار دی جی های دیگر را هم منتشر می سازد، از جمله از آرمین فان بورِن Armin van Buuren. قسمت اول سی دی ترکیبیِ Magik یعنی First Flight با موفقیت زیادی روبرو می شود و تییستو برچسب دیگری بنام Musik Magik ابداع می کند تا کارهای بعدی را تحت این نشان منتشر سازد.

در 1999 در جشن بزرگ ِ شهرِ درون Inner-city در آمستردام او یکی از چهره های اصلیِ برنامه است و چنان خوش می درخشد که رسانه های گروهی به سراغش می روند و راهش را به سوی توده ی مخاطبان باز می کنند. چندی بعد در شفیلد انگلستان هرماه برنامه دارد و همزمان با دی جی مانتانا آلبوم Space Age را در مایه های تکنو تنظیم و روانه ی بازار می کند.

در سال 2000 در جشنواره ی Racism Beat it و Roskilde در دانمارک برنامه اجرا می کند. اولین آلبوم اش در آمریکا Summerbreeze است که آهنگ Delirium's Silence از آن خیلی گل می کند.

.

همزمان با جشن های ازدواج ولیعهد هلند درفوریه ی 2002، و در دومین دوره ی بُعدِ هلندی Dutch Dimension که در سالن موسیقی هَینِکن در آمستردم برگزار شد، تییستو 9 ساعتِ تمام پشت بندِ هم برنامه داشت و جماعت را به اوجِ خلسه برد. در جشن موسیقی هلند در همان سال، چنگ نقره ای را به تییستو می دهند. DanceStar در لندن او را بعنوان بهترین Club-DJ یا دی جیِ باشگاهیِ دنیا معرفی می کند. در همان سال تییستو موفق می شود در انتخابات صد دی جی ِ برتر جهان که توسط DJ Magazine در انگلستان برگزار می شود، John Digweed انگلیسی را از میدان بدر کند و جایگاه نخست را از آنِ خود سازد.

بعد از این موفقیت ها، در اوایل سال 2003 ، هلندی ها که همیشه با تأخیر و دنباله روی استعدادها را کشف می کنند، جوایز دیگری به تییستو می دهند، از جمله کانال موسیقی تی ام افِ هلند او را بعنوان بهترین دی جی ملی برمی گزیند. در راهپیمایی عشق که جشن بزرگی ست و همه ساله در برلین برگزار می شود، تییستو از روی صحنه ای متحرک ( کفی یِ یک تریلی) میان جماعتِ رقصنده، شور و حال پخش می کند. او در اوج موفقیت، اولین کنسرتِ دی وی دیِ (ویژه ی ضبط تصویری) خود را در شهر زادگاهش و با حضور همشهریها اجرا و ضبط می کند.

در سال 2004 بعد از دریافت جوایز ملی دیگری، برای کنسرت سفری به چین و آسیا دارد. در بیستم ماه مه همانسال در تالار موسیقی هَینکِن در آمستردام، تییستو آلبوم جدیدش Just be را اجرا و معرفی می کند. برای اولین بار در اروپا تمام این کنسرت بصورت زنده برای مشاهده از طریق گوشی های همراه پخش می شود. دی جی های دیگر و خواننده ی انگلیسی Kirsty Hawkshaw نیز او را در این کنسرت همراهی می کنند. پیشتر در همین روز، نشان افتخار ملی هلند به تییستو اهدا شده بود. سپس او برای اجرای کنسرت و عرضه ی آلبوم جدیدش توری را در بیست شهر آمریکا و کانادا آغاز می کند.

در مراسم افتتاحیه ی بازیهای المپیک یونان در آتن (13 اوت 2004)، اجرای موسیقی را به تییستو می سپارند. او برای دومین بار توسط مردم هلند بعنوان دی جی برگزیده ی کشورش برگزیده می شود و مجله ی معتبر DJ Magazine نیز برای سومین سال پیاپی او را بعنوان بهترین دی جی جهان معرفی می کند.

.

در سال 2005 تییستو در اجرای برنامه های خیریه به نفع آسیب دیدگان دریالرزه (تسونامی) در آسیا مشارکت دارد. در موزه ی مادام توسو در آمستردام که پر از پیکره های شبیه سازی شده ی مشاهیر جهان است، مجسمه ای از او را پشت یک میز صفحه گردان به نمایش می گذارند. در هلند باز جایزه های دیگری به او می دهند، از جمله شبکه ی تلویزیونی بی ان انِ که جوان پسند است، جایزه ی ویژه ای را بخاطر پشتکار در ممکن ساختنِ ناممکن ها به او اهدا می کند.

در ماه آوریل با الهام گرفتن از موسیقی Mission 2 مربوط به کوه فضایی که از جاذبه های تازه ی سرزمین ِ دیسنی در پاریس است، ترکیبی را آنجا اجرا می کند که سه ساعت طول می کشد. در ماه های بعد او تور CEE را در اروپای شرقی آغاز می کند و در چندین شهر از جمله پرگ و بخارست کنسرت دارد. کار تازه ی تییستو در این دوره، آلبوم ترکیبی In Search of Sunrise 4 است. قطعه ی UR از این آلبوم توسط دی جی Junkie XL بازترکیب شده است.

در ماه اکتبر تییستو چهار اجرای بزرگ و پُرچیدمان در لس آنجلس، واشنگتن و میامی دارد. اجرایی چهارساعته با تصاویر بزرگی از چهارگوشه ی جهان، که سی خواننده، رقصنده، نمایشگر و طبال آن را همراهی می کنند. طراحیِ رقص نور و لیزر این کنسرتها کار TribeDesign است که برای ستاره هایی چون مادونا نور می چیند. برنامه ی لس آنجلس را اینجا ببینید.

.

در سال 2006 تیستو سفیر سازمان Dance4Life می شود که از طریق برگزاری جشن های رقص و پایکوبی برای مبارزه با ایدز پول جمع آوری می کند. او برای این سازمان قطعه ی ویژه ای از روی Maxi Jazz پُر می کند که کاری ست از گروه انگلیسی Faithless. در ماه اکتبر کنسرتی در پارادیزوی آمستردام دارد و چند روز بعد برای چندمین بار جایزه ی کانال تی ام اف هلند را بعنوان دی جی برگزیده ی مردم دریافت می کند. او در مصاحبه ای بعد از این مراسم می گوید: از مردم ممنونم اما از آنها می خواهم دیگر به من رای ندهند و راه را برای استعدادهای تازه باز بگذارند.